پروردگار ما بود . و جز خردمندان اين را در نيابند . 8 كه گويند : پروردگارا پس از آنكه ما را رهنمون شدى دلمان تيره مكن و از سوى خود مهرى بر ما فكن كه همانو توئى بخشنده و بس . 9 پروردگارا تو مردم را به روزى فراهم كنى كه كس در آن دو دل نباشد و البته [ اين وعده ى خداوندى اوست ] خدا ميعاد خود خلاف نمىكند . سخن مفسّرين : « الم » 1 فخر رازى : ابو بكر از عاصم نقل كرده است كه او با سكون ميم و فتح همزه ى اللَّه قرائت كرده است و بقيّه با فتح ميم و اتصال آن به لام اللَّه خوانده‌اند . ( در معنى اين كلمه و ساير حروف مقطَّع اوّل سوره ها در مقدّمه ى جلد اوّل مفصّل بحث شده است . ) صفيعلى شاه اين حروف را در تفسير منظوم خود در همين سوره اين طور تعبير كرده است : هست اشارت اين الف بر اصل ذات كو بود عارى ز اسماء و صفات در وجود او اوّل است و ابتداء وز وجود و بود خود ذاتش به پا لام باشد عقل فعّال اى خليل كه مسمّى گشت او بر جبرئيل اوسط است اندر وجود و مستفيض او ز مبدأ منتهى را پس مفيض ميم در تحقيق ارباب شهود شد محمّد كآخر آمد در وجود مىشود بر وى تمام اين دائره متّصل باشد باوّل يكسره اوّل و آخر بهم گشتند وصل گشت زين رو خاتم او در فرع و اصل « الْقَيُّومُ » 2 طبرى : عدّه اى گفته‌اند : يعنى پيوسته بجاى خود ايستاده و مقصود آن است كه دائمى است و بىزوال در برابر گفتگوى علماى مسيحى با پيغمبر كه عيسى را فرزند خدا ميدانستند ميگويد خدا ثابت است و عيسى زايل و نابود شده است . مجاهد گفته است : يعنى ايستاده بهر كار و دست اندركار و مواظب همه چيز . « نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ » 3 ابو الفتوح : ابراهيم بن ابى عيّله بتخفيف خوانده است يعنى فرود آمد كتاب . فخر - : « نزّل » : يعنى با زيادى و فراوانى فرو فرستاد . در اين تعبير اشاره اى